W świecie Bliskiego Wschodu, który od dwóch lat zdaje się nieustannie płonąć, historia z Galilei brzmi niemal nieprawdopodobnie. A jednak wydarza się naprawdę. Sindyanna of Galilee – organizacja działająca zgodnie z zasadami Sprawiedliwego Handlu i członek Światowej Organizacji Sprawiedliwego Handlu (WFTO) – pokazuje w praktyce, że Żydzi i Arabowie mogą nie tylko współistnieć, lecz także wspólnie pracować, tworzyć miejsca pracy, budować lokalną gospodarkę i dobro wspólne. Nie są to deklaracje ani hasła. To codzienna praca ludzi, którzy – mimo wojny, napięć i podziałów – zdecydowali się działać razem.

Gaje oliwne, które znów tętnią życiem

Sercem działalności Sindyanny są gaje oliwne w Galilei, prowadzone we współpracy z lokalnymi drobnymi producentami – w większości arabskimi rolnikami. Po dwóch latach wojny i niepewności wspólny zbiór oliwek stał się czymś znacznie więcej niż tylko sezonową pracą. Dla wielu rodzin był znakiem ciągłości, stabilności i nadziei. Dziesiątki osób – Żydów i Arabów – pracowały ramię w ramię, przy tych samych drzewach, dzieląc się wysiłkiem, doświadczeniem i rozmową. Jak powiedział jeden z gospodarzy, Ghassan Abu Hatoum: „Drzewo oliwne jest symbolem pokoju”. W czasach, gdy w wielu rejonach Zachodniego Brzegu rolnicy nie mogli dotrzeć do własnych gajów z powodu przemocy i ograniczeń, gaje Sindyanny stały się przestrzenią współpracy, a nie konfliktu. To właśnie stąd pochodzi oliwa, która trafia do konsumentów na całym świecie – nie tylko jako produkt wysokiej jakości, lecz także jako wyraz poparcia dla sprawiedliwego, odpowiedzialnego modelu gospodarki.

Pszczoły, które uczą solidarności

Jednym z najbardziej poruszających projektów Sindyanny jest program Bees for Peace. Łączy on kobiety z siedmiu społeczności – arabskich i żydowskich – wokół nauki biodynamicznego pszczelarstwa. W czasie wojny ta współpraca nabrała szczególnego znaczenia: dawała uczestniczkom poczucie sensu, sprawczości i wspólnoty. Program nie ogranicza się do teorii. Kobiety zdobywają praktyczne umiejętności, otrzymują ule i podstawowy sprzęt, a zdobyta wiedza pozwala im w przyszłości rozwijać własne, niewielkie źródła dochodu. Jednocześnie projekt odpowiada na realne wyzwania środowiskowe – chroniąc zapylacze i promując zrównoważone formy rolnictwa.

Kuchnia bez granic

Po długiej przerwie działalność wznowiło również Centrum Wizytowe Sindyanny w Kafr Kana (biblijnej Kanie Galilejskiej). To miejsce spotkań, edukacji i dialogu, w którym kultura i codzienność stają się pretekstem do rozmowy ponad podziałami. Warsztaty kulinarne Cooking Without Borders pokazują, że wspólna kuchnia potrafi zbliżać ludzi skuteczniej niż polityczne deklaracje. Przy jednym stole spotykają się osoby z różnych środowisk, gotując tradycyjne potrawy, dzieląc się historiami i doświadczeniem. Centrum oferuje także warsztaty rzemieślnicze, spotkania edukacyjne i sklep Fair Trade, w którym można poznać produkty Sindyanny u źródła.

Wiedza, rzemiosło i praca kobiet

Od momentu powstania w 1996 roku Sindyanna działa jako organizacja prowadzona przez kobiety i z myślą o kobietach – szczególnie tych z arabskich społeczności Galilei. Jej celem jest nie tylko sprzedaż produktów, lecz przede wszystkim wzmacnianie pozycji kobiet poprzez dostęp do wiedzy, pracy i godnego wynagrodzenia. Zyski z działalności handlowej przeznaczane są na projekty społeczne i edukacyjne. W newsletterze poznajemy osoby stojące za produktami Sindyanny – ekspertów i rzemieślników, takich jak Ehud Soriano czy Mojtaba Tbeleh z Nablus Soap Company – którzy łączą tradycyjne know-how z nowoczesnymi standardami jakości.

Sprawiedliwy handel w praktyce

Kupując produkty Sindyanny – oliwę extra virgin, za’atar, miód, syrop karobowy, migdały czy naturalne kosmetyki – konsumenci wspierają coś więcej niż konkretną markę. Wspierają uczciwe łańcuchy dostaw, lokalne miejsca pracy, projekty klimatyczne oraz dialog między społecznościami, które na co dzień funkcjonują w cieniu konfliktu. To przykład Sprawiedliwego Handlu w najpełniejszym znaczeniu: nie jako idei oderwanej od rzeczywistości, lecz jako konkretnej praktyki, która realnie zmienia życie ludzi.

Dlaczego to ważne? Bo w czasach kryzysów i narastającej polaryzacji łatwo uwierzyć, że współpraca nie jest możliwa. Sindyanna pokazuje coś dokładnie odwrotnego. Nie czekała na idealne warunki ani polityczne porozumienia. Po prostu działała – cierpliwie, konsekwentnie, tworząc mosty tam, gdzie inni widzieli wyłącznie podziały. To historia o tym, że pokój może zaczynać się od pracy rąk, wspólnego stołu i uczciwej wymiany. I że czasem najtrwalsze mosty buduje się z oliwnych gałęzi.

Źródło: Newsletter Sindyanna of Galilee, Winter 2025
Opracowanie: Tadeusz Makulski i ChatGPT