Rozgrywki piłkarskie budzą emocje milionów ludzi na całym świecie. Istnieje jednak mroczna strona piłki nożnej: tysiące dzieci traci bezpowrotnie dzieciństwo, szyjąc w niewolniczych warunkach piłki sportowe, bez szans na naukę i zabawę.

Także tysiące dorosłych jest wyzyskiwanych w przemyśle sportowym jako tania siła robocza. Ich wyroby używane są na oficjalnych meczach i sprzedawane w sklepach na całym świecie. Ponieważ otrzymują wynagrodzenie znacznie mniejsze niż minimalna płaca, ich dzieci muszą od najmłodszych lat pracować, aby pomóc rodzinie.

Zatrudnianie dzieci do szycia piłek futbolowych jest wciąż bardzo powszechne, zwłaszcza w Pakistanie i Indiach. Odzież i obuwie sportowe pochodzi z wielu innych krajów, m.in. z Indonezji, Chin i Wietnamu. Najpewniej i tam powszechne jest zatrudnianie dzieci oraz łamanie praw pracowniczych, brak jednak danych na ten temat. Raport z 2000 roku mówi o 10 tys. dzieci zatrudnionych przy wyrobie piłek w samym tylko Pendżabie w Indiach. Z danych Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) wynika, że w Pakistanie pracuje w tej branży ponad 15 tys. dzieci.

Pakistan jest największym producentem piłek futbolowych. Na drugim miejscu znajdują się Indie. Istnieje jednak podejrzenie, że na skutek nagłośnienia problemu zatrudniania tam dzieci w branży sportowej, proceder ten mógł przenieść się do Chin i innych krajów azjatyckich i latynoskich.

Większość dzieci nie dostaje za pracę należnego wynagrodzenia. Około 50% szyjących piłki w Indiach żyje w nędzy. Głową rodziny w 40% gospodarstw zaangażowanych w szycie piłek jest analfabeta. 90% to rodziny niedotykalnych, czyli pariasów, znajdujących się najniżej w kastowej hierarchii hinduskiej lub raczej poza nią.

Wielu szwaczy cierpi na zaburzenia wzroku, chroniczne bóle stawów, pleców i karku. Mają poranione, a nawet zdeformowane palce. Małe dzieci zwykle nie są leczone, mogą więc cierpieć na te dolegliwości przez całe życie. Szwacze nie są zrzeszeni w związkach zawodowych, które broniłyby ich praw do godziwej płacy i bezpiecznych warunków pracy.

Dzieci zatrudniane przy szyciu piłek można podzielić na dwie kategorie: te, które chodzą do szkoły i szyją po powrocie do domu, oraz te, które „tylko pracują”. Dzieci, które poświecają szyciu czas wolny od nauki, często miewają problemy z koncentracją w szkole na skutek zmęczenia i braku czasu na zabawę.

Ok. 10 tys. dzieci pracuje przy produkcji sprzętu i odzieży sportowej w okolicy indyjskiego Jalan`dhar. 1350 z nich „tylko pracuje”, pozostałe pracują i chodzą do szkoły. Szycie piłek zaczynają dzieci nawet w wieku pięciu lat. Spośród dzieci „tylko pracujących” 37% jest w wieku 5-12 lat, pozostałe - 13-14 lat. Spośród dzieci, które uczą się i pracują 2/3 jest w wieku 5-12 lat. Jak widać, większość zaczyna pracować w bardzo młodym wieku. Łączenie pracy i nauki sprawia, że większość dzieci rezygnuje ze szkoły w wieku ok. 10 lat.

Natężenie pracy jest bardzo duże. Sześcioletnie „tylko pracujące” dzieci szyją piłki 7,5 godziny dziennie. 13-letnie pracują 9 godzin. Dzieci, które dodatkowo się uczą, są jeszcze bardziej obciążone: 9 godzin w wieku 6 lat i przeważnie 11 godzin w wieku 13 lat.

1/4 dzieci „tylko pracujących” szyje piłki w nocy, zaś uczących się - 14%. Prawie połowa dzieci „tylko pracujących” oraz niemal 1/3 dzieci uczących się ma problemy zdrowotne.

Średnia dzienna stawka dla dorosłego mężczyzny, który szyje piłki, wynosi około 20 rupii (poniżej 50 centów), co stanowi mniej niż 1/3 obecnie obowiązującej płacy minimalnej (63 rupie na dzień). Dzieci zarabiają jeszcze mniej. Szyjący zwykle nie wiedzą nic o płacy minimalnej. Ci, którzy pracują w domu, muszą jeszcze sami pokryć czynsz i rachunki.

Odkąd problem zatrudniania dzieci przy produkcji artykułów sportowych został nagłośniony, przemysł sportowy stara się położyć kres temu procederowi. The World Federation of Sports Goods Industry (światowa Federacja Przemysłu Sportowego) powołała The Sports Goods Foundation India (Fundację Przemysłu Sportowego w Indiach), która zyskała akceptację Międzynarodowej Federacji Piłki Nożnej (FIFA). Przyczyniło się to do poprawy warunków pracy dorosłych i ograniczenia pracy dzieci. Aby w pełni zrealizować te cele, należy jednak zwiększyć wysiłki. Konieczne jest także zaangażowanie organizacji społecznych i pozarządowych.

W ciągu kilku ostatnich lat dzięki kampaniom prowadzonym przez różne organizacje i związki zawodowe znacznie wzrosło zainteresowanie warunkami pracy i dziećmi zatrudnionymi w przemyśle sportowym. Kampanie przybliżyły opinii publicznej problem i sprawiły, że firmy i korporacje zajęły się tą kwestią. Kampania Czystych Ubrań (Clean Clothes Campaign) doprowadziła do ustalenia Kodeksu Pracy (Codes of Labour Practices), obowiązującego producentów odzieży i artykułów sportowych. Wysiłki te ponowiono podczas rozgrywek Mundial 2002. Do walki włączyły się też organizacje Sprawiedliwego Handlu sprzedając piłki sportowe z certyfikatem gwarantującym eliminację pracy dzieci i godziwe warunki pracy i płacy dorosłych.