Wraz z rozwojem ruchu Sprawiedliwego Handlu również jego znaki (logo) przechodziły pewne przeobrażenia.
Potrzeba czytelnego symboluSprawiedliwy Handel promuje używanie specjalnych znaków handlowych. Znaki te umożliwiają konsumentom dokonywanie wyborów wśród oferowanych towarów, kształtują też wśród nich poczucie odpowiedzialności za decyzje podejmowane w momencie nabywania produktów z ubogich krajów Południa. Międzynarodowy znak certyfikacyjny FLO dla żywności, kwiatów i piłek sportowych (FLO Fairtrade label)Ten międzynarodowy znak certyfikacyjny jest zastrzeżonym znakiem towarowym w Unii Europejskiej (nr 0026 06 994). Prawo jego użytkowania przyznają niezależne organizacje certyfikacyjne, tzw. Inicjatywy Narodowe, zrzeszone w Fairtrade Labbeling Organizations International (FLO), które kontrolują warunki produkcji i sprzedaży oraz gwarantują, iż oznakowany nim produkt spełnia szczegółowe międzynarodowe kryteria Sprawiedliwego Handlu, określone przez FLO. Należy do nich przede wszystkim wypełnianie standardów Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP), równe warunki dla kobiet i mężczyzn, sprawiedliwe wynagrodzenie pracowników czy cena za produkty, określone standardy ekologiczne.
Od 1 marca 2003 r. znak certyfikacyjny w krajach Europy został w zasadzie ujednolicony (wcześniej poszczególne Inicjatywy Krajowe używały wiele różnych znaków). Został wprowadzony też w Japonii obok dawnego znaku Transfair. Proces międzynarodowego ujednolicania znaku był możliwy dzięki wsparciu finansowemu Dyrekcji Generalnej Zatrudnienia i Spraw Społecznych Komisji Europejskiej. Inicjatywy Narodowe i FLO dostrzegały zapotrzebowanie na jednolite logo głównie z dwóch powodów: zwiększa ono przejrzystość z punktu widzenia konsumentów oraz ułatwia handel transgraniczny.
Obecnie certyfikacja wykorzystująca ten znak obejmuje następujące produkty:
1. Spożywcze: bananay, cukier, herbata, kakao, kawa, komosa ryżowa (quinoa), miód, owoce suszone, owoce i warzywa świeże, soki, orzechy/ziarna oleiste, przyprawy, ryż, wino;
2. Pozostałe: kwiaty cięte, rośliny ozdobne, bawełna, piłki sportowe.
Aktualnie trwają prace nad kryteriami certyfikacji herbat ziołowych i owocowych oraz wyrobów rzemieślniczych.
W przypadku produktów złożonych znak certyfikacyjny może uzyskać wyrób, który w suchej masie zawiera ponad 50% składników pochodzących od certyfikowanych producentów Sprawiedliwego Handlu. Jeżeli zawartość składników ze Sprawiedliwego Handlu stanowi poniżej 50%, produkt złożony może uzyskać certyfikat, jeśli zawiera składnik o istotnym znaczeniu dla jakości produktu, który stanowi ponad 20% suchej masy. "Składnik o istotnym znaczeniu" powinien spełnić co najmniej jeden z następujących warunków: - - odpowiada on niezbędnym warunkom odpowiednich standardów handlowych, by jego nazwa stała się częścią nazwy produktu złożonego, np. głównym składnikiem "napoju pomarańczowego" jest woda, ale "składnikiem o istotnym znaczeniu" jest sok pomarańczowy;
- - składnik kojarzy się z danym produktem, np. "kakao" z czekoladą do picia;
- - składnik decyduje o istocie produktu, bez którego nie może on być wyprodukowany, np. "hibiskus" w "herbacie z hibiskusa".
Została w pewien sposób zachowana specyfika poszczególnych organizacji przyznających prawo używania tego znaku poprzez dodanie różnych drobnych elementów, niekiedy nawiązujących do ich wcześniejszych znaków. Wszystkie dodatkowe szczegóły są jednak wyraźnie oddzielone od zasadniczego znaku białą linią. Oddziały narodowe organizacji certyfikacyjnej Max Havelaar zastępują napis Fairtrade swoją nazwą. Inne znaki towarowe stosowane w Europie na produktach spożywczychNa rynku można jeszcze sporadycznie spotkać wcześniej wyprodukowane opakowania ze starymi znakami certyfikacyjnym. Będą one w użyciu aż do wyczerpania zapasów. Fundacja Max Havelaar w Szwajcarii pozostała na razie przy swych tradycyjnych znakach certyfikacyjnych (Max Havelaar w innych krajach używa znaku międzynarodowego - patrz wyżej). Wiele organizacji - w tym duże organizacje niemieckie - ze względu na koszty certyfikacji część swych produktów sprzedaje do konwencjonalnej sieci handlowej (np. do supermarketów) ze znakiem certyfikacyjnym, aby nabywcy mogli je odróżnić od innych towarów. Resztę - tylko ze swym logo - do sklepów Sprawiedliwego Handlu, które sprzedają tylko takie produkty. Sklepy te zdobyły już na zachodzie Europy miejsce w świadomości społecznej oraz zaufanie szerokiej rzeszy zaangażowanych konsumentów, dla których logo znanych organizacji Sprawiedliwego Handlu oraz fakt sprzedaży towaru w sklepie specjalistycznym jest wystarczającą rękojmią przestrzegania uczciwych zasad handlowych. Niektóre organizacje Sprawiedliwego Handlu świadomie rezygnują z używania znaku certyfikacyjnego, posługując się wyłącznie swym logo. Tak postępuje np. niemiecka firma Ökotopia (www.oekotopia.org), gdyż jej standardy socjalne i ekologiczne są wyższe niż międzynarodowe standardy Sprawiedliwego Handlu. Ale w związku z tym rezygnuje również z określania swych towarów jako towary Sprawiedliwego Handlu. Określa je jako towary handlu solidarnościowego. Z kolei włoska organizacja CTM Altromercato przestrzega wszystkich międzynarodowych standardów Sprawiedliwego Handlu, ale nie używa jego znaków certyfikacyjnych. Swoje produkty firmuje własną nazwą i logo. Uważa bowiem, że np. kawa CTM Altromercato to nie to samo, co teoretycznie możliwa (choć na razie nie istniejąca) kawa z certyfikatem Sprawiedliwego Handlu, produkowana przez jakiś koncern słynący z niesprawiedliwych praktyk handlowych, np. Néstle. CTM Altromercato argumentuje, że w zasadzie nic nie stoi na przeszkodzie, by certyfikat Sprawiedliwego Handlu na jeden ze swych produktów uzyskał dowolny koncern i posługując się nim, zrobił sobie dużą reklamę, nie rezygnując zarazem z niesprawiedliwych praktyk w przypadku wszystkich pozostałych produktów. Obawiając się tego CTM Altromercato uważa, że certyfikat powinien być przyznawany organizacjom i firmom, które całą swą działalność prowadzą na zasadach Sprawiedliwego Handlu. Dlatego używa ona oprócz swego logo również Znaku Organizacji Sprawiedliwego Handlu, który spełnia te postulaty.
Znaki towarowe dla produktów nieżywnościowychOdrębny znak certyfikacyjny - Rugmark - jest używany dla dywanów orientalnych. Istnieje wielkie prawdopodobieństwo, że dywany, które nie mają tego znaku, zostały wyprodukowane przez dzieci w warunkach niewolniczych. Istnieje też znak Clean Clothes Campaign przeznaczony dla odzieży oraz znak programu certyfikacyjnego dla kwiatów ciętych, importowanych z krajów Południa - Flower Label Program - FLP. W użyciu jest też znak "sprawiedliwych" usług turystycznych. Znak Organizacji Sprawiedliwego HandluIstnieje też Znak Organizacji Sprawiedliwego Handlu - Fair Trade Organization Mark (FTO Mark), wprowadzony przez WFTO (dawniej IFAT) w styczniu 2004 r. w czasie Światowego Forum Społecznego w Mumbaju (kolonialna nazwa Bombaj) w Indiach. Nie jest to znak certyfikacyjny dla towarów. WFTO przyznaje prawo używania tego znaku swoim handlowym organizacjom członkowskim z całego świata, które spełniają standardy określone przez system monitoringu WFTO. Znaku tego nie mogą używać niehandlowi członkowie WFTO ani inne organizacje. Wszystkie te znaki pomagają konsumentom, decydentom politycznym i konwencjonalnemu biznesowi rozpoznawać oznakowane nimi towary oraz organizacje, co podnosi ich wiarygodność na zewnątrz. Jak dotąd Sprawiedliwy Handel nie wypracował jeszcze systemu certyfikacji dla innych towarów, np. dla bardzo bogatej oferty wyrobów rzemieślniczych i artystycznych. Trudność wynika m.in. z faktu, że w odróżnieniu od produktów spożywczych, które mogą być konsumowane praktycznie stale, ich wzornictwo musi się bardzo szybko zmieniać, gdyż klient nie będzie nabywał wciąż takiej samej figurki czy swetra. Sprzedawane są one z logo organizacji Sprawiedliwego Handlu, która je importuje. Znaki Sprawiedliwego Handlu w PolsceNa podstawie umowy z FLO International nasze Stowarzyszenie Sprawiedliwego Handlu ma prawo używania znaku certyfikacyjnego w opracowanej przez siebie wersji polskiej. |
