Fair Trade (FT), czyli Sprawiedliwy Handel (SH), to forma pomocy rozwojowej realizowanej z udziałem konsumentów, przez organizacje pozarządowe i przedsiębiorstwa, na rzecz społeczności drobnych producentów i pracowników z krajów globalnego Południa. Do standardów SH należą: gwarantowane ceny minimalne, premie na inwestycje rozwojowe dla lokalnych społeczności, przedpłaty i długoterminowe umowy. Wykluczone jest stosowanie procedur niedemokratycznych, dyskryminacja, praca dzieci i niewolnicza oraz niszczenie środowiska.
Przestrzeganie tych norm zapewniają niezależne systemy certyfikacji zorganizowane wokół dwóch uzupełniających się nurtów – tradycyjnego, prowadzonego przez World Fair Trade Organization (WFTO), skierowanego do organizacji działających wyłącznie na rzecz SH; oraz powstałego w latach 90-tych, nurtu związanego z certyfikacją produktów reprezentowanego przez Faitrade Labeling Organization International (FLO). Podczas gdy WFTO certyfikuje organizacje członkowskie –zrzesza drobnych wytwórców, NGO, importerów i dystrybutorów – potwierdzając przestrzeganie przez nich Zasad Fair Trade, drugi nurt nakierowany jest na certyfikację produktów znakiem Fairtrade. Logo to jest niezależną gwarancją wytworzenia towarów przy zachowaniu określonych standardów certyfikacyjnych. Jest to bardzo ważne w kontekście włączenia produktów SH do oferty supermarketów i koncernów międzynarodowych.
W krajach, gdzie od kilkudziesięciu lat mieszkańcy stykają się z FT świadomość idei jest tak znaczna, że można mówić o obywatelskim ruchu poparcia dla Sprawiedliwego Handlu. W Wielkiej Brytanii rozpoznawalność znaku certyfikacyjnego Fairtrade kształtuje się na poziomie 70%. Trwałemu wzrostowi sprzedaży produktów SH towarzyszy rozwój akcji społecznych na jego rzecz. Dobrym przykładem jest kampania Fair Trade Towns (FTT) – Miast przyjaznych dla Sprawiedliwego Handlu. Uzyskanie tytułu FTT wiąże się z wypełnieniem przez lokalną społeczność określonych kryteriów. W marcu 2011, kampania objęła 945 miast z 33 krajów świata, a wśród kandydatów do tego tytułu znalazł się również Gdańsk.
W Polsce pionierem ruchu SH jest Polskie Stowarzyszenie Sprawiedliwego Handlu (PSSH), certyfikowany członek WFTO, a wsparciem dla rozwoju idei SH jest, działająca od 2009 roku, Koalicja Sprawiedliwego Handlu zrzeszająca organizacje pozarządowe i prywatne firmy.
Według raportu Stowarzyszenia Konsumentów Polskich z 2010 roku – tylko 10% respondentów rozpoznaje na półkach sklepowych produkty o etycznym pochodzeniu, do których można zaliczyć produkty SH. Niemniej aż 65% konsumentów w sieciach handlowych gotowych jest zapłacić więcej za produkty, których wytwórcy otrzymali godziwą płacę. Dlatego też, bardzo ważna jest działalność informacyjno-promocyjna na rzecz Sprawiedliwego Handlu służąca budowie świadomości rodaków. W rezultacie chętniej i częściej będą się włączać w akcje społecznego poparcia dla Sprawiedliwego Handlu; w obchody Światowego Dnia SH, Dnia Dziecka Afrykańskiego. Temu celowi służyć mogą także Tydzień Edukacji Globalnej oraz obchody Światowego Dnia Walki z Ubóstwem.
Angażując się w tę aktywność, odwiedzając strony internetowe, czytając publikacje poświęcone FT, zrównoważonemu rozwojowi i odpowiedzialnej konsumpcji mamy szansę budować własną świadomość i etyczne podejście do codziennych decyzji zakupowych. Dzięki temu stojąc przy sklepowej półce nie mamy wątpliwości jakiego dokonać wyboru aby wesprzeć drobnych wytwórców z krajów globalnego Południa. Sprawiedliwy Handel – Gra Fair.
Tadeusz Makulski, Paulina Pajkiert
