Miastem Sprawiedliwego Handlu jest każda społeczność, w której zarówno ludzie, jak i instytucje wspierają na co dzień rynek produktów Sprawiedliwego Handlu, przyczyniając się do polepszenia sytuacji producentów i rolników w krajach rozwijających się.

Robiąc zakupy, każdy z nas może mieć udział w tworzeniu nowej rzeczywistości i wspierać handel, który promuje rozwój. Każdy z nas poprzez indywidualne zaangażowanie współtworzy Miasto Sprawiedliwego Handlu – społeczność, która łączy ludzi i niesie ze sobą ich wspólne przesłanie. Otrzymanie przez społeczność statusu Miasta Sprawiedliwego Handlu jest zbiorowym osiągnięciem, a także okazją do współpracy dla władz lokalnych, szkół, przedsiębiorstw, działaczy i organizacji pozarządowych. Dzięki temu wszystkie indywidualne działania kumulują się, wywierając jeszcze większy wpływ na sytuację rolników w krajach rozwijających się.

Każde Miasto Sprawiedliwego Handlu jest jedyne w swoim rodzaju. Niektóre z nich powstają z inicjatywy zaangażowanych działaczy, którzy zainteresowali ideą Sprawiedliwego Handlu swoich znajomych, rodziny oraz właścicieli lokalnych sklepów. Inne są tworzone z inicjatywy władz lokalnych w ramach realizacji programów związanych ze zrównoważonym rozwojem. Od kiedy w 2000 roku Garstang – miasteczko w północno-zachodniej części Anglii – ogłosiło się pierwszym Miastem Sprawiedliwego Handlu, ponad 700 społeczności na trzech kontynentach zaangażowało się w promowanie Sprawiedliwego Handlu, rozwój sprzedaży produktów Sprawiedliwego Handlu i zapewnienie sprawiedliwych warunków współpracy z rolnikami w krajach rozwijających się.

Aby stać się Miastem Sprawiedliwego Handlu, dana społeczność powinna osiągnąć określone cele, wyznaczane i monitorowane na poziomie krajowym. Wiele programów Miast Sprawiedliwego Handlu jest prowadzonych przez lokalne organizacje członkowskie FLO, podczas gdy inne są kierowane i wspierane przez grupy organizacji współpracujące w ramach promocji sprawiedliwych praktyk i polityki handlowej.

Aby poznać więcej szczegółów na temat programu Miast Sprawiedliwego Handlu w naszym kraju, można kontaktować się z Polskim Stowarzyszeniem Sprawiedliwego Handlu z Gdańska (info@sprawiedliwyhandel.pl) oraz wejść na stronę www.fairtradetowns.org.

PSSH zapoczątkowało debatę na temat ujednolicenia kryteriów miast SH w obszarze nowych krajów członkowskich UE (NMS), organizując międzynarodowe Forum:  „Miasta Sprawiedliwego Handlu w NMS” w dniach 28-31.10.2009. Na listę krajowych koordynatorów Miast SH prowadzonej na witrynie fairtradetowns.org został wpisany p. Tadeusz Makulski- prezes zarządu Stowarzyszenia.

Każdy program zakłada współpracę ludzi oraz instytucji w ramach realizacji określonego zestawu celów. Cele te są związane z pogłębianiem wiedzy o zrównoważonym rozwoju i Sprawiedliwym Handlu oraz ze sprzedażą produktów oznaczonych przez niezależne organizacje certyfikacyjne powołane do zapewnienia sprawiedliwych warunków współpracy z rolnikami w krajach rozwijających się.

Krótka historia

Idea Miasta Sprawiedliwego Handlu narodziła się w Wielkiej Brytanii w 1997 r., kiedy to grupa Oxfam w handlowym mieście Garstang w pobliżu Machesteru myślała nad kolejnymi działaniami w ramach kampanii promującej ideę Sprawiedliwego Handlu.

Kampania, która miała uczynić Garstang "pierwszym na świecie Miastem Sprawiedliwego Handlu", pobudziła wyobraźnię lokalnych działaczy, zdopingowała do działania lokalnych handlowców, biznesmenów, radę miejską oraz przyciągnęła uwagę mediów lokalnych i regionalnych. Kampania ta w istotny sposób przyczyniła się do wzrostu świadomości dotyczącej idei Sprawiedliwego Handlu i znaku certyfikacyjnego Sprawiedliwego Handlu w Garstang. Zwróciła też uwagę znaczących polityków, w tym lokalnych posłów. Minister Georgie Foulkes, który odwiedził miasto po ogromnym sukcesie, jakim okazała się kampania, wyraził wiarę, iż Garstang nie jest jedynym takim miastem w Wielkiej Brytanii i że wkrótce inne miasta przystąpią do podobnych działań.

W maju 2000 r. miasto Garstang w Lancashire zadeklarowało się jako pierwsze na świecie Miasto Sprawiedliwego Handlu, inicjując ruch Miast Sprawiedliwego Handlu.

Celem Miasta Sprawiedliwego Handlu jest wspieranie celów Sprawiedliwego Handlu - walki z biedą i umożliwienie zmarginalizowanym producentom z krajów ubogich uzyskania lepszych dochodów poprzez wspieranie sprzedaży ich produktów ze znakiem certyfikacyjnym Sprawiedliwego Handlu.

Aby uzyskać tytuł Miasta (terytorium) Sprawiedliwego Handlu, należy spełnić 5 niżej wymienionych kryteriów. Kiedy zostaną zrealizowane, miasto uzyskuje certyfikat wydany przez Fundację Sprawiedliwego Handlu z Londynu (Fairtrade Foundation). Główne warunki są zaznaczone pogrubioną czcionką. Kursywą oznaczone są dodatkowe możliwości, które są zalecane, ale nie są wymagane.

Według danych opublikowanych w lipcu 2009, status Miasta Sprawiedliwego Handlu posiada w Wielkiej Brytanii 432 miejscowości, zaś 200 kolejnych pracuje nad jego uzyskaniem. W Irlandii 38 miast uzyskało już status, zaś 29 kolejne miejscowości do niego dążą. (zobacz wiecej www.fairtradetowns.org )

Kryteria przyznania statusu

Aby uzyskać status Miasta Sprawiedliwego Handlu:

1. 1. Władze lokalne powinny przyjąć rezolucję wspierającą Sprawiedliwy Handel oraz zgodzić się na podawanie kawy i herbaty ze Sprawiedliwego Handlu na swoich spotkaniach, w biurach i stołówkach.
   
   • można też używać innych produktów Sprawiedliwego Handlu (np. cukru, ciastek, czekolady czy owoców);
   • władze lokalne zobowiązują się regularnie propagować ideę Sprawiedliwego Handlu w swojej bezpłatnej publikacji (jeśli taką posiadają) lub w inny sposób;
   • władze lokalne powierzają odpowiedzialność za realizację idei Miasta Sprawiedliwego Handlu jednemu z członków rady bądź personelu (np. z komórki odpowiedzialnej za ochronę środowiska czy Agendę 21), który następnie pracuje z lokalną grupą koordynacyjną Sprawiedliwego Handlu i czuwa nad kontynuacją prac;
   • ustawione zostają znaki uliczne, informujące, że jest to Miasto Sprawiedliwego Handlu.
2. 2. Asortyment (co najmniej dwóch) produktów Sprawiedliwego Handlu powinien być łatwo dostępny w lokalnych sklepach oraz kawiarniach i placówkach gastronomicznych w czasie codziennych zakupów, dokonywanych przez miejscową ludność.
   • sprzedaż detaliczną mogą prowadzić sklepy Sprawiedliwego Handlu, a także sklepy ze zdrową żywnością, zwykłe sklepy spożywcze czy supermarkety;
   • sklepy te powinny eksponować ulotki czy plakaty, informujące o sprzedaży czy serwowaniu certyfikowanych produktów Sprawiedliwego Handlu;
   • może zostać stworzony lokalny Informator Sprawiedliwego Handlu, zarówno w formie drukowanej, jak i on-line, który doradzałby, gdzie można kupić produkty Sprawiedliwego Handlu.
   • Kryteria ilościowe do wypełnienia:
   • Docelowa ilość punktów sprzedaży detalicznej w zależności od ilości mieszkańców:
     •    do 10.000 - 1 sklep na 2500 osób;
     •    do 200.000 -1 sklep na 5.000 osób;
     •    do 500.000 - 1 sklep na 10.000 osób.
     Docelowa ilość punktów gastronomicznych w zależności od ilości mieszkańców:
     •    do 10.000 - 1 punkt na 5.000 osób;
     •    do 200.000 - 1 punkt na 10.000 osób;
     •    do 500.000 - 1 punkt na 20.000 osób.
3. 3. Produkty Sprawiedliwego Handlu powinny być używane w wielu lokalnych zakładach pracy (biurach, zakładach usługowych itp.) oraz instytucjach społecznych (szkołach, uniwersytetach, kościołach itp.).
   
   • docelowo włączyć w te działania sztandarowego pracodawcę;
   • w miejscach, gdzie są używane te produkty, powinny być plakaty, nalepki informacyjne bądź certyfikaty, informujące klientów, że używają produktów Sprawiedliwego Handlu i/lub wspierają lokalną kampanię na rzecz Sprawiedliwego Handlu;
   • w tych miejscach organizowane są kampanie edukacyjne, aby ludzie głębiej rozumieli ideę Sprawiedliwego Handlu i czuli się bardziej zobowiązani do jej popierania.
4. 4. Pozyskanie poparcie mediów oraz społeczeństwa dla kampanii Sprawiedliwego Handlu.

   • Radio, gazety i telewizja są źródłem informacji o światowym zasięgu na temat spraw globalnych i lokalnych. Im więcej mediów będzie zaangażowanych w te akcje, tym więcej ludzi dowie się o idei Sprawiedliwego Handlu oraz tym więcej korzyści będą mieć producenci, których wspieramy.

   • Jeśli chodzi o prasę, cel ten można osiągnąć, starając się włączyć dziennikarzy we wszystkie działania związane z ideą Sprawiedliwego Handlu, np. wydarzenia kulturalne i imprezy związane z wdrażaniem poszczególnych elementów strategii. Prasa powinna być również na bieżąco informowana o postępach prac, realizacji celów, sukcesach itd.
     

5. 5. Powołanie lokalnej grupy koordynacyjnej dla zapewnienia stałej realizacji zobowiązań związanych ze statusem Miasta Sprawiedliwego Handlu.

   • W grupie tej powinni uczestniczyć przedstawiciele władz lokalnych, uczestnicy kampanii oraz ludzie reprezentujący szkolnictwo, Kościół i biznes. Grupa ta będzie odpowiedzialna za roczną ocenę realizacji pięciu kryteriów na danym obszarze. Grupa powinna również organizować specjalne akcje w czasie tzw. Fairtrade Fortnight (dwutygodniowa akcja promująca Sprawiedliwy Handel) w marcu każdego roku.

   • Organizowane są akcje edukacyjne czy konkursy, aby podnosić wśród młodzieży świadomość problemów związanych z handlem i Sprawiedliwym Handlem.

   • Gdy cele zostaną wdrożone, grupa ta musi wypełniać w grudniu każdego roku odpowiednie formularze, czy Miasto nieprzerwanie realizuje swoje zobowiązania. Fundacja Sprawiedliwego Handlu będzie posługiwać się informacjami zawartymi w tym formularzu, aby zdecydować, czy przedłużyć danemu miastu certyfikat Miasta Sprawiedliwego Handlu i załączyć dane tego miasta do publikowanych informacji.

6. W Irlandii istnieje dodatkowe kryterium:

7. 6. Znacząca ilość szkół powinna zostać Szkołami Sprawiedliwego Handlu.

   • Używają one w tym celu odpowiednich materiałów programowych, funkcjonujących w tamtejszym szkolnictwie, organizowane są akcje edukacyjne czy konkursy, aby podnosić wśród młodzieży świadomość problemów związanych z handlem i Sprawiedliwym Handlem.

   • Jeśli możliwe, należy przekształcić bufet szkolny w kawiarnię / herbaciarnię Sprawiedliwego Handlu i sprzedawać w sklepiku szkolnym produkty spożywcze ze Sprawiedliwego Handlu (słodycze, owoce suszone, orzechy, soki itp.);

Więcej informacji: www.fairtradetowns.org